« Quay lại

Về nữ giáo sư và cuốn sách đạt giải Nhất Giải thưởng Sáng tạo KH&CN Nghệ An năm 2017

Một trong những người bước lên bục vinh quang nhận giải Nhất sáng tạo KH&CN Nghệ An năm 2017 là GS.TS Đỗ Thị Kim Liên - nhà nghiên cứu ngôn ngữ học. Cô là nữ giáo sư ngôn ngữ học đầu tiên của Trường Đại học Vinh và khu vực Bắc Trung Bộ, nguyên chủ nhiệm khoa Ngữ văn từ 1999 đến 2003. Giáo sư là người phụ nữ giữ cương vị quản lý cao nhất và duy nhất của khoa từ khi thành lập (1959) cho đến nay. Bên cạnh đó, cô còn là một nhà giáo, nhà nghiên cứu ngôn ngữ học với rất nhiều thành công và đóng góp. GS đã công bố hàng chục bài viết trên báo và tạp chí chuyên ngành, xuất bản nhiều công trình có giá trị như Ngữ pháp tiếng Việt, Bài tập Ngữ pháp tiếng Việt, Ngữ nghĩa lời hội thoại, Ngữ dụng học… Với những đóng góp của mình, GS.TS Đỗ Thị Kim Liên nhiều lần được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An tặng Bằng khen về thành tích giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý.

 

tu dien thanh ngu tuc ngu viet nam trong hanh chuc hinh 0

Cuốn Từ điển thành ngữ, tục ngữ trong hành chức được Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản tháng 11/2015

 

Cuốn Từ điển thành ngữ, tục ngữ trong hành chức (trên tư liệu truyện ngắn và tiểu thuyết) ra đời là là một trong những nội dung của đề tài "Nghiên cứu thành ngữ, tục ngữ Việt Nam dưới góc nhìn ngữ nghĩa - ngữ dụng - văn hóa (trên tư liệu truyện ngắn và tiểu thuyết)". Công trình nghiên cứu này được quỹ Nafosted tài trợ và nghiệm thu vào năm 2014. Để hoàn thành đề tài, GS và các cộng sự đã thống kê cách sử dụng thành ngữ, tục ngữ trong truyện ngắn và tiểu thuyết của các nhà văn Việt Nam từ trước 1930 đến năm 2014, gồm 147 truyện ngắn và tiểu thuyết. Trên cơ sở tư liệu thu thập được là cơ sở để biên soạn thành cuốn từ điển này. Cuốn sách đã được Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản tháng 11/2015.

 

GS.TS Đỗ Thị Kim Liên bên bàn làm việc

 

Cuốn Từ điển thành ngữ, tục ngữ trong hành chức là từ điển thành ngữ, tục ngữ lần đầu tiên tập hợp tư liệu từ truyện ngắn và tiểu thuyết của các nhà văn Việt Nam, trong đó, nghĩa của những đơn vị thành ngữ, tục ngữ được trích dẫn làm ví dụ cụ thể được giải thích dựa vào ngữ cảnh lời nhân vật hoặc lời trần thuật của nhà văn trong mỗi tác phẩm, có đối chiếu với Từ điển giải thích thành ngữ của Nguyễn Như Ý (chủ biên) và một số từ điển khác.

Trong lời giới thiệu về cuốn sách GS.TS Lê Quang Thiêm (Hội Ngôn ngữ học Việt Nam) cho rằng: "Đây là lần đầu tiên ở Việt Nam mới có một công trình sưu tầm, thu thập thành ngữ, tục ngữ qua nhiều văn cảnh, văn bản, diễn ngôn sống động, mới mẻ mà nhiều nhà văn khác nhau, thuộc nhiều khuynh hướng sáng tạo, trong nhiều tác phẩm khác nhau, thuộc hai thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết, trải dài trong thời kỳ gần 80 năm".

 

GS.TS Đỗ Thị Kim Liên (thứ 5 trái sang) trong lễ trao giải thưởng Sáng tạo KH&CN Nghệ An năm 2017

 

Riêng đối với những người nghiên cứu ngôn ngữ học, biên soạn từ điển… "Từ điển thành ngữ tục ngữ Việt Nam trong hành chức" còn đóng góp thêm một phương pháp tiếp cận và xử lý tư liệu, vận dụng tối đa nguồn nhân lực để sớm hoàn thành việc biên soạn. Đồng thời đưa ra những phát hiện mới về nội dung, hình thức thể hiện, sức sống trong hoạt động ngôn ngữ của xã hội đối với hai đơn vị ngôn ngữ "xưa như trái đất" là thành ngữ và tục ngữ trong sự phát triển của nền văn hoá nước Việt.

Đánh giá về cuốn "Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt Nam trong hành chức (trên tư liệu truyện ngắn và tiểu thuyết) các nhà chuyên môn cho rằng: Cuốn sách có tính thời sự, có ý nghĩa khoa học. Cách tiếp cận nội dung từ điển của chúng tôi có ý nghĩa khoa học, có tính thời sự vì đây là từ điển đầu tiên, nghiên cứu về thành ngữ, tục ngữ trong hành chức (trên tư liệu truyện ngắn và tiểu thuyết), tức là trong sử dụng qua các vai giao tiếp, khác với những tác giả đi trước biên soạn từ điển thành ngữ, tục ngữ chỉ giới hạn thống kê từng thành ngữ, tục ngữ tách rời và đi vào giải thích nghĩa của chúng một cách đơn lẻ. Về ý nghĩa thực tiễn đây là cuốn từ điển được sử dụng đối với nhiều đối tượng: học sinh, sinh viên, học viên cao học, NCS, các nhà nghiên cứu quan tâm đến thành ngữ, tục ngữ.

Nói về quá trình hoàn thành cuốn từ điển này, GS.TS Đỗ Thị Kim Liên cho biết: "Để có đủ tư liệu trong ba năm tròn (từ năm 2011-2014), nhóm biên soạn từ điển chúng tôi đã phải làm việc liên tục, không nghỉ. Bên cạnh đó, chúng tôi còn nhờ đến sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình, tận tụy trong công việc sưu tầm tư liệu của nhiều học viên cao học Ngữ văn Trường Đại học Vinh."

Có thể nói đây là một cuốn từ điển rất bổ ích với những người muốn sử dụng tiếng Việt cho nhuần nhị, phong phú, giữ gìn được sự trong sáng của tiếng Việt. Từ điển giải nghĩa tiếng Việt đã là một loại từ điển rất cần cho người Việt, từ già đến trẻ. Trong loại từ điển này, đến nay có thêm một cuốn từ điển mới đi sâu nghiên cứu thành ngữ tục ngữ "hành chức trong văn bản nghệ thuật". Cấu tạo hài hoà cân đối về ý nghĩa bóng bẩy (hoặc ý nghĩa biểu trưng, hình ảnh), có sự hoà phối vần nhịp, thành ngữ, tục ngữ xuất hiện trong văn bản văn học với số lượng lớn, nhất là truyện ngắn và tiểu thuyết… Việc nghiên cứu quy luật sử dụng của chúng trong giai đoạn hiện nay sẽ giúp ích rất nhiều cho những sáng tác văn học hôm nay và ngày mai. Cuốn Từ điển như vậy là cần thiết cho nhiều người./.

Hải Yến

 

 

 

 

Tiện ích - Download Tiện ích - Download


Tiện ích - download hết hạn.

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.