« Quay lại

Nghệ An tiến hành nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Trichoderma SP. gây bệnh mốc xanh trên nấm sò

Hiện nay việc nuôi trồng nấm sò đang được phát triển tại Nghệ An. Bệnh hại trên nấm sò là một trong các nguyên nhân chính làm giảm năng suất. Có 3 loài bệnh hại phổ biến trên nấm sò trắng tại các trang trại trồng nấm của Nghệ An là bệnh mốc đen (Aspergiluss sp.), bệnh mốc xanh (Trichoderma sp.), bệnh mốc cam (Neurospora sp.). Trong đó, loài nấm mốc xanh gây hại phổ biến nhất. Nấm mốc xanh (Trichoderma sp.) gây hại nặng nhất vào giai đoạn mới cấy giống nấm sò trắng làm tơ nấm phát triển kém dần; giai đoạn tơ nấm sò trắng đã phủ kín nửa bịch phôi và kín hoàn toàn bịch phôi làm giảm nhiều đến năng suất; giai đoạn bịch phôi nấm sò đã ra quả thể, nấm mốc xanh ít ảnh hưởng hơn.

Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết   định   số   439/QĐ-TTg   ngày 16/4/2012  phê  duyệt  Danh  mục  sản phẩm Quốc gia thực hiện từ năm 2012 thuộc Chương trình Phát triển sản phẩm Quốc gia đến năm 2020, trong đó sản phẩm nấm ăn và nấm dược liệu là một trong chín sản phẩm được ưu tiên phát triển. Ở Việt Nam, nấm sò là một trong năm loại nấm được phát triển hàng hóa lớn với sản lượng trên 60.000 tấn/năm (Báo cáo của Cục Trồng trọt tại Hội nghị Phát triển nấm các tỉnh phía Bắc, Đồ Sơn - Hải Phòng 22/9/2011). Khoảng 15 năm trở lại đây, trồng nấm được coi như một nghề mang lại hiệu quả kinh tế cao ở nước ta. Nấm được nuôi trồng ở khắp các tỉnh, thành phố. Trong đó, giống nấm sò trắng (Pleurotus ostrea- tus) đang được trồng nhiều nhất trong cả nước. Ở Nghệ An, phong trào trồng nấm sò đang ngày càng phát triển trong những năm gần đây. Các loại giống nấm sò, phổ biến nhất là giống nấm sò trắng (Pleuro-tus ostreatus) đang được trồng nhiều tại các xã Yên Thành, Nghi Lộc, Tân Kỳ, Diễn Châu, trang trại tại thành phố Vinh và lân cận với quy mô từ 1 nghìn đến trên 2 vạn bịch nấm trong một vụ trồng. Nấm sò (Pleurotus spp.) được công nhận là một chi quan trọng về mặt kinh tế trong các loài nấm lớn trên toàn thế giới, có khả năng thích ứng rộng với các điều kiện sinh thái khác nhau và thích hợp với nhiều điều kiện dinh dưỡng (Hassan et al., 2010). Nấm sò (Pleurotus spp.) có nhiều giá trị dinh dưỡng và giá trị trong dược học.

Vụ trồng chính của nấm sò trắng tại Nghệ An thường bắt đầu vào tháng 8 đến tháng 5 của năm sau. Thành phần bệnh gây hại phổ biến trên nấm sò trắng tại các trang trại gồm có 3 bệnh: mốc xanh, mốc đen và mốc cam. Trong đó, bệnh mốc xanh do nấm Trichoderma sp. xuất hiện phổ biến nhất tại các điểm điều tra. Điển hình như điểm điều tra tại trang trại nấm Nghi Liên, Nghi Lộc, bệnh mốc xanh đã gây hại hơn một nửa tổng số 1,5 vạn bịch phôi đang trồng. Nấm mốc xanh (Trichoderma sp.) gây hại nặng nhất vào giai đoạn mới cấy giống nấm sò trắng làm tơ nấm phát triển kém dần; giai đoạn tơ nấm sò trắng đã phủ kín nửa bịch phôi và kín hoàn toàn bịch phôi làm giảm nhiều đến năng suất; giai đoạn bịch phôi nấm sò đã ra quả thể, nấm mốc xanh ít ảnh hưởng hơn (Hồ Thị Nhung và cs., 2018).

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài "Nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Trichoderma sp. gây bệnh mốc xanh trên nấm sò"  được triển khai thực hiện để làm cơ sở xây dựng biện pháp phòng trừ loài nấm gây hại này.

Thông qua việc nghiên cứu Nấm mốc xanh Trichoderma sp. phân lập được từ bịch phôi nấm sò trắng trong môi trường: PDA, CDA. Tiến hành thí nghiệm nghiên cứu khả năng phát triển của nấm mốc xanh trên môi trường Potato Dextro Agar (PDA) và Czapek- Dox Agar (CDA) và thí nghiệm gồm 2 công thức ứng với 2 loại môi trường khác nhau là Czapek- Dox Agar và PDA. Mỗi công thức được lặp lại 5 lần.

Thông qua nghiên cứu, cho thấy khả năng phát triển của nấm mốc xanh  Trichoderma  sp.  trên  các  loại  môi trường nuôi cấy khác nhau: Hai loại môi trường nuôi cấy được chọn là Potato Dextrose Agar (PDA): là loại môi trường thường được dùng phổ biến trong nghiên cứu vi sinh và Czapek - Dox Agar (CDA) là môi trường tiêu chuẩn nuôi cấy các loài nấm mốc. Nghiên cứu sự phát triển của nấm mốc xanh Trichoderma sp.  trên hai loại môi trường này trên đĩa petri, trong điều kiện 300C. Như vậy, nấm mốc xanh Trichoderma sp. đều phát triển tốt trên cả hai loại môi trường thí nghiệm. Trên môi trường PDA, nấm mốc xanh phát triển nhanh hơn và hình thành bào tử nấm sớm hơn. Môi trường PDA là môi trường nuôi cấy vi sinh rất thông dụng và đây cũng là môi trường để nhân nuôi giống nấm sò trắng cấp 1, cấp 2 để lưu giống gốc hoặc nhân giống gốc nấm sò trắng trên môi trường rắn làm giống cấy vào các bịch phôi. Bởi vậy, trong quá trình nuôi tơ nấm sò trắng môi trường PDA trên đĩa petri. Từ kết quả nghiên cứu, nấm mốc xanh Trichoderma sp. đều phát triển tốt trên cả hai loại môi trường thí nghiệm và không có sự chênh lệch quá lớn sau các ngày theo dõi. Đường kính tản nấm mốc xanh Trichoderma sp. trên môi trường CDA sau 3 ngày nuôi cấy là 8,08cm. Trên môi trường PDA, đường kính tản nấm Trichoderma phát triển nhanh hơn đạt 8,60cm. Sự xuất hiện bào tử nấm Trichoderma sp. trên môi trường nuôi cấy được đánh dấu khi cần chú ý sự tạp nhiễm bởi loài nấm mốc xanh để loại bỏ kịp thời từ giai đoạn nuôi cấy này.

Về khả năng phát triển của nấm mốc xanh Trichoderma sp. ở các mức nhiệt độ nuôi cấy khác nhau, nghiên cứu cho thấy nhiệt độ là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến tốc độ phát triển của các loài vi sinh vật nói chung, trong đó có nấm mốc xanh Trichoderma sp. Bố trí thí nghiệm là dải nhiệt độ từ 20-350C để đánh giá nấm mốc xanh Trichoderma sp. sẽ phát triển mạnh nhất ở mức nhiệt độ nào. Nấm mốc xanh Trichoderma sp. đều có thể phát triển được trong phạm vi nhiệt độ từ 20- 350C. Tuy nhiên có sự khác biệt rõ ràng giữa các mức nhiệt độ. Nấm mốc xanh  Trichoderma  sp.  phát  triển nhanh nhất ở mức nhiệt độ 300C, đạt đường kính tản nấm lớn nhất sau 3 ngày nuôi cấy là 8,8cm. Tiếp đến là mức nhiệt độ 250C, nấm mốc xanh đạt đường kính là 8,36cm. Ở mức nhiệt độ 200C, mấm mốc xanh phát triển kém hơn, đường kính đạt 7,3cm. Nấm mốc xanh phát triển kém nhất ở mức nhiệt độ 350C. Như vậy, phạm vi nhiệt độ thích hợp cho sự phát triển gây hại của nấm mốc xanh Trichoderma sp. là từ 25- 300C. Đây cũng là các mức nhiệt độ thích hợp trong quá trình nhân nuôi nấm sò trắng trong các vụ trồng. Do vậy, cần theo dõi thường xuyên trong quá trình nuôi trồng nấm sò trắng vào những thời điểm có mức nhiệt độ thích hợp cho nấm mốc xanh gây hại phát triển để kịp thời cách ly hoặc xử lý những bịch phôi bị nhiễm bệnh, tránh bệnh lây lan trong điều kiện thuận lợi trên.

Về khả  năng  phát  triển  của nấm mốc xanh Trichoderma sp. ở các mức pH nuôi cấy khác nhau: Bên cạnh nhiệt độ, pH cũng là một yếu tố môi trường ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nấm mốc xanh Tri- choderma sp. Đánh giá những mức pH môi trường thích hợp cho nấm mốc xanh phát triển: Nấm mốc xanh Trichoderma sp. đều phát triển tốt ở các ngưỡng pH khác nhau từ pH=5 đến pH=8. Trong đó, ở mức pH =6 và pH = 7 là hai mức pH thuận lợi nhất cho sự phát triển của nấm mốc xanh, đạt đường kính tản nấm cao lần lượt là từ 8,52cm và 8,44cm sau 3 ngày nuôi cấy. Mức pH = 5, nấm mốc xanh Trichoderma sp. đạt đường kính là 7,70cm sau 3 ngày nuôi cấy. Nấm mốc xanh Tricho- derma sp. kém phát triển nhất ở mức pH = 8.

Kết quả trên đây là cơ sở để giải thích cho phương pháp xử lý nguyên liệu trồng nấm như: bông, mùn cưa hoặc rơm… bằng vôi trước khi đóng bịch, góp phần ức chế sự phát triển của các loài vi sinh vật gây hại, trong đó có loài nấm mốc xanh Trichoderma sp. Đây cũng là cơ sở của biện pháp phòng trừ nấm mốc xanh xuất hiện và gây hại trong quá trình phát triển của nấm sò trên bịch phôi bằng cách xử lý vôi.

Như vậy, nấm mốc xanh Trichoderma sp. phát triển nhanh hơn và hình thành bào tử nấm sớm hơn trên môi trường PDA. Mặt khác môi trường PDA cũng là môi trường để nhân nuôi giống nấm sò trắng cấp 1, cấp 2 để lưu hoặc nhân giống gốc nấm sò trắng. Do vậy, quá trình nuôi tơ nấm sò trắng trên môi trường PDA cần chú ý sự tạp nhiễm bởi loài nấm mốc xanh để loại bỏ kịp thời. Mức nhiệt độ thích hợp cho sự phát triển của nấm mốc xanh Trichoderma sp. là từ 25-300C. Đây cũng là phạm vi nhiệt độ ưa thích của nấm sò trắng. Cần theo dõi sát sao hơn trong quá trình nuôi trồng nấm sò trắng để kịp thời cách ly hoặc xử lý những bịch phôi bị nhiễm nấm mốc xanh, tránh bệnh lây lan trong điều kiện nhiệt độ thuận lợi.

Nấm mốc xanh Trichoderma sp. kém phát triển nhất ở mức pH=8 (so với các mức pH thí nghiệm là 5; 6; 7). Kết quả trên đây là cơ sở cho thử nghiệm biện pháp phòng trừ nấm mốc xanh Trichoderma sp. bằng xử lý vôi không chỉ áp dụng cho giai đoạn xử lý nguyên liệu mà còn trong cả quá trình phát triển của nấm sò trắng trong bịch phôi./.

Hồ Thị Nhung- Trường Đại học Vinh

 

 

Tin khác

Tiện ích - Download Tiện ích - Download


Tiện ích - download hết hạn.

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.