« Quay lại

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của hà thủ ô đỏ trên địa bàn xã Mường Lống, huyện Kỳ Sơn

Hà thủ ô đỏ (Fallopia multiflora (Thunb.) Haraldson) là một trong những cây dược liệu được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền thuộc họ Rau răm - Polygonaceae. Rễ củ của Hà thủ ô đỏ được dùng để chữa các bệnh như suy thận, gan yếu, thần kinh suy nhược, sốt rét kinh niên, giúp làm đen râu tóc, bổ máu… Ngày nay, hơn 100 các hợp chất hóa học đã được tách chiết từ củ Hà thủ ô đỏ và các thành phần chính đã được xác định là stilbenes, quinon, flavonoid… Các hợp chất này được sử dụng trong y học hiện đại cho việc chống lão hóa, ung thư, chống viêm, điều hòa miễn dịch, bảo vệ hệ thần kinh và điều trị nhiều bệnh khác. Do đó, Hà thủ ô được đánh giá là cây dược liệu quý và có giá trị kinh tế cao. Hiện nay, nguồn lợi Hà thủ ô đỏ trong tự nhiên bị suy giảm nghiêm trọng về sản lượng và chất lượng sản phẩm do thói quen khai thác tận diệt cộng với các hệ lụy từ việc chặt phá rừng và biến đổi khí hậu.

Mô trình trồng thương phẩm Hà thủ ô đỏ tại Khu A - Công ty CP Dược liệu Mường Lống

Để trồng Hà thủ ô đỏ nhằm cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định và đảm bảo chất lượng cho thị trường, Công ty CP Dược liệu Mường Lống đã tiến hành trồng Hà thủ ô đỏ trên đồng ruộng theo diện tích quy hoạch tại khu A và khu B nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và khả năng thích ứng của cây Hà thủ ô đỏ trong điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại xã Mường Lống, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An.

Giống cây Hà thủ ô đỏ trồng đợt 1 và đợt 2 được mua từ Công ty TNHH Việt Hoa Đà. Giống trồng đợt 3 và đợt 4 được Công ty CP Dược liệu Mường Lống sản xuất dựa trên Quy trình kỹ thuật nhân giống cây Hà thủ ô đỏ do Viện Dược liệu chuyển giao. Giống có chiều cao từ 20-25cm, có 8 cặp lá, cây không bị bệnh và bộ rễ khỏe mạnh. Phân bón sử dụng là phân chuồng hoai mục được mua từ Trang trại bò sữa của Tập đoàn TH, phân đạm Urê Phú Mỹ, phân lân Lâm Thao và phân Kali Vinacam. Công thức bón cụ thể theo đơn vị 1 ha 30 tấn phân chuồng + 200 kg phân đạm Urê + 400 kg phân lân Lâm Thao + 200 kg phân Kali clorua.

 Sản xuất cây giống Hà thủ ô đỏ

Tiến hành trồng Hà thủ ô đỏ trên đồng ruộng theo diện tích quy hoạch tại khu A và khu B, Công ty CP Dược liệu Mường Lống. Trong đó đợt 1 vào tháng 11/2016 trồng 4.500 m2 tại khu A với 27.000 cây giống, đợt 2 vào tháng 4/2017 trồng 3.000 m2 tại khu B với 18.000 cây giống, đợt 3 vào tháng 9/2017 trồng 5.600 m2 tại khu B với 33.600 cây giống và đợt 4 vào tháng 10/2018 trồng 2.800 m2 tại khu B với 16.800 cây giống. Tiến hành làm đất và lên luống theo kích thước 20 m dài x 0,9 m rộng. Hà thủ ô đỏ được trồng ở mật độ 6 cây/m2, cây cách cây 30 cm, hàng cách hàng 60 cm. Cây sau khi trồng khoảng 20 ngày cần làm giàn chữ A cho cây leo bằng cách dùng cây tre, mét làm khung và sau đó gắn lưới cước với kích thước mắt lưới 10 x 10 cm. Trên đỉnh chữ A tiến hành nối các trụ đỡ chữ A bằng dây thép mạ kẽm đường kính 2 ly trở lên.

Tại các đợt trồng, lấy ngẫu nhiên 10 cây theo nguyên tắc đường chéo 5 điểm, mỗi điểm lấy 2 cây liền kề để đánh giá các chỉ tiêu. Cụ thể: tỷ lệ sống (%), chiều dài thân (cm), số lá, số cành cấp 1, số cành cấp 2, đường kính gốc (cm), số củ/cây, chiều dài củ (cm), chiều rộng củ (cm), khối lượng trung bình củ (gam) và năng suất cá thể (gam).

Kết quả, nghiên cứu đã đưa ra một số đặc điểm hình thái của Hà thủ ô đỏ: Hà thủ ô đỏ là cây thân thảo, sống lâu năm. Cây phân nhánh nhiều từ 7-10 nhánh cấp 1 và 5-20 nhánh cấp 2. Thân mảnh, nhẵn, mọc xoắn vào nhau. Lá mọc cách, cuống dài 2,2-4,3cm, lá hình bầu dục có đỉnh lá nhọn, kích thước 2,3-4,1 x 6,5-9,7cm, lá mỏng có màu đỏ tía, hệ gân hình mạng với 2 gân gần cuống lá xếp đối xứng, các gân khác xếp so le nổi rõ ở mặt dưới của lá, 2 mặt lá nhẵn, mép lá nguyên, gốc lá hình tim.

Cụm hoa Hà thủ ô đỏ dạng chùy, dài từ 9-28cm, mọc ở đỉnh cành hoặc nách lá, phân nhiều nhánh, hoa nhiều xếp thưa. Hoa lưỡng tính, màu trắng, cuống hoa dài 2-3cm. Quả của Hà thủ ô đỏ dạng quả bế, màu nâu đen, hình chóp 3 cạnh, nhẵn bóng, được nằm trong bao hoa đồng trưởng dạng cánh. Rễ phình to thành củ, vỏ củ màu nâu đỏ, ruột củ có màu nâu hoặc màu trắng ngà.

Một số đặc điểm hình thái của cây Hà thủ ô đỏ trong điều kiện sinh thái và thổ nhưỡng tại xã Mường Lống, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An

Ngoài ra, Hà thủ ô đỏ sinh trưởng, phát triển phụ thuộc vào điều kiện khí hậu thời tiết và thổ nhưỡng. Cây sinh trưởng mạnh trong mùa mưa ẩm từ tháng 3-5 với tỷ lệ sống của Hà thủ ô đỏ ở các đợt trồng biến động từ 92-97%, cao nhất là vụ xuân năm 2017 đạt 97%. Thân chính có chiều dài tùy thuộc vào độ tuổi của cây, sau gần 24 tháng trồng, có thể đạt 3,4 m và trên thân có khoảng 62 lá. Số cành cấp 1 từ 9-11 cành và số cành cấp 2 có thể đạt 20 cành.

Bộ phận kinh tế của cây Hà thủ ô đỏ là rễ củ. Kết quả đánh giá cho thấy đường kính gốc tăng dần và đạt 0,89cm ở thời điểm 24 tháng sau trồng. Tùy thuộc vào độ xốp của đất mà hình thái củ có sự thích ứng phù hợp. Trong điều kiện thổ nhưỡng tại xã Mường Lống, ở khu A, rễ củ có hình tròn hoặc bầu dục là chủ yếu. Trong khi đó ở khu B, rễ củ có hình trụ là chủ yếu. Chiều dài và chiều rộng củ đạt tương ứng là 12,6cm và 4,1cm ở thời điểm 24 tháng sau trồng. Số củ trên cây tăng dần theo thời gian và đạt 6,8 củ/cây ở thời điểm 24 tháng sau trồng. Tại thời điểm đó, củ có khối lượng trung bình đạt 20,1 gam/củ và năng suất cá thể đạt 152,8 gam. Ở mật độ trồng 60.000 cây/ha và tỷ lệ cây cho thu hoạch là 90% thì mỗi ha cho năng suất tươi từ 8,00-8,25 tấn.

Qua quá trình đánh giá, có thể nói Hà thủ ô đỏ là cây trồng có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng tại xã Mường Lống, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An. Nên tiến hành trồng Hà thủ ô đỏ trong vụ xuân hè với mật độ trồng 60.000 cây/m2 thay vì 77.777 cây/m2 vì việc trồng dày sẽ gặp khó khăn trong quá trình làm giàn cho cây leo. Nên dùng lưới cước với kích thước mắt lưới 10x10cm để làm giàn hình chữ A thay vì làm giàn bằng tre nứa. Sau gần 18-24 tháng sau trồng, khối lượng củ trung bình đạt từ 98,6-152,8 gam. Năng suất dự kiến ước đạt từ 8,00-8,25 tấn tươi/ha. Trong quá trình sinh trưởng, cây gần như không bị các loài sâu bệnh hại nguy hiểm tấn công, có khả năng chịu hạn và chịu rét rất tốt./.

Nguyễn Tài Toàn

 

 

Tin khác

Tiện ích - Download Tiện ích - Download


Tiện ích - download hết hạn.

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.