« Quay lại

Triển vọng trồng chanh không hạt tại Đô Lương

Tại Đô Lương, cây chanh được người dân trồng từ rất lâu và cho thu nhập tương đối ổn định. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhiều vườn chanh của các hộ gia đình đang bị thoái hóa, năng suất giảm rõ rệt, mẫu mã quả không đảm bảo, chất lượng kém ... Giống chanh ta chỉ cho thu hoạch 1 - 2 vụ/năm nên giá cả không ổn định, ảnh hưởng lớn tới thu nhập của người trồng chanh. Bên cạnh đó, trồng chanh trên địa bàn huyện đang còn một số bất cập như: Sử dụng các giống chanh không rõ nguồn gốc, không sạch bệnh nên khi đưa vào canh tác cây sinh trưởng và phát triển kém, nhanh chóng bị mắc bệnh. Nguồn bệnh từ cây chanh không được xử lý hoặc xử lý không triệt để đã tích lũy trong đất ngày càng nhiều, đất trở thành nơi ẩn chứa và lây lan. Sử dụng thuốc BVTV cho cây chanh một cách tùy tiện nên không kiểm soát được sâu bệnh và có nguy cơ không đảm bảo về chất lượng. Người trồng chanh bón nhiều phân vô cơ, ít phân hữu cơ và không cân đối tỷ lệ giữa các loại phân vô cơ làm cho đất bị chai cứng, bạc màu, mất cân đối dinh dưỡng dẫn đến cây chanh mất sức sống và nhanh bị thoái hóa (kết quả điều tra khảo sát của dự án). Những tồn tại này đã làm cho hiệu quả sản xuất chanh trên địa bàn không cao và thiếu tính bền vững.

 

Sản phẩm chanh không hạt trồng tại Đô Lương

Trong khi đó, đặc điểm cây chanh không hạt là sinh trưởng và phát triển khỏe, cây có thể mọc cao đến 6 m, khi trưởng thành thân cây không có gai, có tán lá tròn, trái chùm, to  và có vỏ mỏng, không hạt, nhiều nước, vị chua, có mùi thơm,…Về chất lượng, chanh không hạt được nhiều người ưa chuộng và là mặt hàng xuất khẩu có giá trị do chanh có vỏ mỏng nhưng dễ bảo quản, thời gian bảo quản được lâu; nước quả ít chua hơn và không có vị đắng như chanh ta. Ưu điểm lớn nhất của chanh không hạt là cho trái quanh năm, nên còn gọi là chanh tứ quý, năng suất quả có thể đạt từ 150-200 kg/năm/cây, quả to với 5-7 quả/kg. Bên cạnh đó, chanh không hạt còn có sức kháng bệnh rất mạnh, nhất là không thấy nhiễm bệnh vàng lá gân xanh (Greening) như các loại cây có múi khác. Với những kết quả đạt được trong thời gian qua, đã cho thấy, trông chanh không hạt mang lại hiệu quả rất cao và có tỉnh ổn định.

Gia đình anh Nguyễn Đình Quyền trồng 5 ha chanh không hạt

 

Nhằm giải quyết những vấn đề bất cập của trồng chanh hiện nay trên địa bàn huyện Đô Lương, đồng thời góp phần đa dạng hóa cây trồng, đưa giống cây trồng mới vào sản xuất nâng cao thu nhập cho người dân trồng chanh, huyện Đô Lương đã xây dựng mô hình trồng khảo nghiệm giống chanh không hạt.

Để triển khai mô hình, Trạm Khuyến nông Đô Lương đã mua 5.500 cây giống bàn giao 5.300 cây cho 6 hộ thực hiện mô hình trên diện tích 5,3 ha, số cây giống còn lại (200 cây) được giữ lại ở Trạm Khuyến nông huyện, chăm sóc phục vụ cho việc trồng dặm.

Theo dõi đánh giá số cây chết tại 6 mô hình trồng chanh không hạt cho thấy, sau 1 tháng tổng số cây bị chết là 17 cây. Nguyên nhân có thể là do quá trình vận chuyển xa, bầu bị long, hệ rễ không bám chặt vào đất, hệ rễ bị đứt; do bầu bằng xơ dừa nên khi tháo vỏ bầu thì bị vỡ. Trong đó, chỉ mô hình 2 - Xuân Sơn không có cây chết, mô hình 3 - Xuân Sơn chết nhiều nhất là 7 cây. Tỷ lệ cây sống trung bình sau 1 tháng trồng đạt 99,7%.

So sánh tỷ lệ cây sống của mô hình trồng khảo nghiệm chanh không hạt với các mô hình trồng thâm canh chanh khác (chanh Tứ quý và chanh Hồng đào) đã trồng trên địa bàn huyện Đô Lương (theo yêu cầu của hợp đồng thực hiện dự án) thì sau trồng 20 tháng (ở thời kỳ bắt đầu cho quả), chanh không hạt cho tỷ lệ cây sống cao hơn hơn so với 2 giống chanh này (các giống chanh này chỉ đạt tỷ lệ cây sống khoảng 90%). Tuy nhiên, so với giống chanh Giấy truyền thống đã phù hợp với điều kiện địa phương với tỷ lệ cây sống gần như đạt 100% thì trồng chanh không hạt đạt tỷ lệ cây sống thấp hơn.

Nhìn chung, chanh không hạt là đối tượng mới, cây giống sạch bệnh; các mô hình trồng khảo nghiệm được tổ chức thực hiện đúng quy trình kỹ thuật nên ít sâu bệnh được phát hiện.   Sâu hại trên chanh không hạt thường xuất hiện sau khi bật lộc, nhưng chủ yếu là các đợt lộc có mưa nhiều (tháng 3-4 và 9-10). Tại các mô hình, sâu xanh bướm phượng xuất hiện ở thời kỳ sau khi bật lộc 2-4 tuần với tỷ lệ số cây bị sâu là khoảng 80% (tính trong ô tiêu chuẩn). Tuy nhiên, Đội kỹ thuật đã phối hợp với các nông trại phun thuốc Vitaco 400Wg, Slecron 500 EC kịp thời nên mức độ gây hại không đáng kể. Theo dõi sau 1 tuần phun thuốc thì sâu xanh bướm phượng đã gần như bị tiêu diệt hoàn toàn, cây chanh không hạt không còn sâu hại. Bệnh trên cây chanh không hạt chưa thấy xuất hiện do cuối tháng 7, đầu tháng 8 năm 2018 và 2019 phun Otixin 47,5 WP phòng bệnh ghẻ, sẹo, loét.

Qua kết quả về một số chỉ tiêu về hoa, quả bói trong 3 đợt của mô hình trồng khảo nghiệm chanh không hạt tại huyện Đô Lương  cho thấy, tỷ lệ số cây ra hoa và tỷ lệ số quả đậu tăng dần theo thời gian sinh trưởng. Kết quả này là do thời gian đầu, cây sinh trưởng, phát triển và ra lộc còn yếu; theo thời gian cây sinh trưởng và phát triển mạnh hơn, lộc khỏe hơn nên tỷ lệ ra hoa và đậu quả đạt cao hơn. Đối với cây chanh không hạt thì sau hơn 1 năm có thể cho quả bói nhưng phải sau 2 năm mới để quả thu hoạch và 3 năm sau trồng mới cho năng suất ổn định. Do vậy, trong khuôn khổ thời gian thực hiện dự án (20 tháng theo dõi mô hình), Ban Quản lý dự án đã để quả theo dõi ở 3 đợt nhưng cũng chỉ mới được tính là quả bói. Kích thước quả bói ở đợt thứ nhất thấp là do sau 15 tháng sau trồng, cây sinh trưởng và phát triển còn yếu. Tại đợt quả bói thứ 2 (sau 18 tháng trồng) cây đã sinh trưởng và phát triển manh hơn, tích lũy đủ lượng để nuôi quả. Ở đợt quả này, chỉ để 4 mô hình có sinh trưởng và phát triển tốt cho ra quả và để quả thu hoạch nên kích thước quả đạt cao. Tại đợt thu hoạch quả bói thứ 3 (sau 20 tháng trồng), kích thước quả không thật đồng đều ở các mô hình, các mô hình có các sinh trưởng đạt cao thì đạt các chỉ tiêu cao và ngược lại. Theo đó, đối với các mô hình trồng chanh khảo nghiệm chanh không hạt tại huyện Đô Lương, mô hình có sinh trưởng và phát triển tốt thì đạt các chỉ tiêu về hoa, quả cao và ngược lại. So sánh với các mô hình trồng các giống chanh khác trên địa bàn huyện Đô Lương thì chanh không hạt có khả năng cho hoa, quả sớm hơn; kích thước và trọng lượng quả đạt cao hơn hẳn chanh giấy, cao hơn so với chanh Hồng đào và chanh Tứ quý.

Sau khoảng 17 tháng trồng, tất cả 6 mô hình đều cho hoa với số chùm hoa/cây đạt từ 4,7-10,5 chùm, trung bình là 7,2 chùm hoa/cây. Khác với các loại chanh khác nói chung và trên địa bàn huyện Đô Lương nói riêng, chanh không hạt có số chùm hoa nhiều nhưng số hoa/chùm lại không nhiều, chỉ đạt từ 1,5-4,2 hoa/chùm, trung bình là 3,2 hoa/chùm. Tuy số hoa/chùm ít nhưng tỷ lệ đậu quả của chanh không hạt lại tương đối cao, đạt trung bình là 81,3%.

Đối với cây chanh không hạt, sau 2 năm trồng cây có thể bắt đầu cho quả thu hoạch nhưng phải sau 3 năm mới bắt đầu cho quả nhiều và bắt đầu ổn định. Kết quả thu hoạch mô hình trồng chanh không hạt tại huyện Đô Lương cho thấy, số quả/cây ở giai đoạn 20 tháng sau trồng (thu hoạch đợt quả bói thứ 3) của các mô hình chanh không hạt là rất khác nhau, hai mô hình chanh không hạt cây sinh trưởng và phát triển tốt (Thuận Sơn và 2-Xuân Sơn) thì số quả từ 10,0-14,2 quả/cây, hai mô hình sinh trưởng và phát triển trung bình (Đại Sơn và 1-Xuân Sơn) thì số quả là từ 5,8-6,2 quả/cây, còn 2 mô hình sinh trưởng và phát triển kém (Bồi Sơn và 3-Xuân Sơn) thì chỉ tiêu này chỉ đạt 3,4 - 3,6 quả/cây.

Trên cơ sở theo dõi thực tế nhận thấy, do số quả/cây có thể thu hoạch ở các mô hình còn ít nên chỉ thử thu hoạch, cân để đánh giá năng suất cá thể lúc thu hoạch 5 cây/mô hình ở 2 mô hình tốt nhất. Kết quả năng suất cá thể ở mô hình Thuận Sơn đạt từ 1,2 - 1,5 kg/cây và mô hình 2 - Xuân Sơn đạt từ 1 - 1,2 kg/cây.

Ông Đặng Ngọc Phúc - xã Thuận Sơn cho biết: Đánh giá cao sự hỗ trợ mọi mặt của dự án, đặc biệt là luôn chỉ đạo, hướng dẫn sát sao quá trình trồng, chăm sóc và thu hoạch. Cây chanh không hạt sinh trưởng khỏe, chiều cao cây đạt hơn 3 m, mạnh hơn các giống chanh khác đã trồng trên địa bàn xã. Hộ gia đình dự kiến sẽ cho ra quả tập trung vào tháng 9-10/2019 để thu chanh sớm. Ông cũng mong muốn, Sở Khoa học và Công nghệ, Trạm Khuyến nông tiếp tục hỗ trợ khoa học kỹ thuật cho các hộ dân. Chính quyền các cấp giúp quảng bá và tìm đầu ra cho sản phẩm chanh không hạt, kiểm tra chất đất để mở rộng diện tích chanh không hạt

Theo dõi các động thái phát triển, ra hoa, đậu quả của các mô hình trồng khảo nghiệm chanh không hạt ở huyện Đô Lương cho thấy, việc ra hoa, đậu quả sớm hay muộn phụ thuộc vào khả năng sinh trưởng của cây, cây có tốc độ tăng trưởng nhanh về chiều cao cây, đường kính gốc và đường kính tán thì ra hoa sớm. Mỗi năm cây chanh không hạt cho 3 - 4 đợt lộc/năm, tương ứng đó có thể cho  3 - 4 lứa hoa/năm. Tuy nhiên, tùy thuộc vào sự sinh trưởng và phát triển của cây mà có thể để hoa, quả. Chanh không hạt có đặc điểm đặc trưng là có nhiều lứa lộc trên một năm nên có nhiều lứa hoa, quả trong năm. Do vậy, trên cùng một cây có những thời điểm có cả lộc, hoa, quả non, quả thu hoạch và quả già. Đây là một đặc điểm khác biệt so với các giống chanh khác nói chung và trên địa bàn huyện Đô Lương nói riêng. Đặc điểm này, giúp người trồng chanh có thể lựa chọn cho đậu quả để thu hoạch chanh chính vụ hay trái vụ. Đây là yếu tố quan trọng giúp người trồng chanh không hạt có thể chủ động cung cấp chanh thương phẩm cho thị trường ở những thời điểm khác nhau.

Nói về đặc điểm sinh trưởng của cây chanh không hạt, ông Nguyễn Văn Hợi – PCT UBND xã Thuận Sơn đánh giá: chanh không hạt phù hợp với vùng đồi núi kể cả trên đất nghèo dinh dưỡng. Các mô hình trồng chanh không hạt tại cùng 1 địa điểm có độ thuần và độ đồng đều. Khi thu hoạch quả to, nhiều nước, mùi thơm đặc trưng. Bên cạnh đó, Ông đề xuất: Xã Thuận Sơn có 50 ha đất rừng, vườn rừng có tiềm năng để mở rộng diện tích chanh không hạt. Để lâu dài phát triển cây trồng này thì cần xây dựng thương hiệu chanh không hạt và tạo thành vùng nguyên liệu; tỉnh, huyện hỗ trợ giống, kỹ thuật để nhân rộng mô hình trồng chanh không hạt

Nói về vế đề chăm sóc cây trồng, TS. Nguyễn Hữu Hiền - Trưởng Bộ môn Khoa học cây trồng - Viện Nông nghiệp và Tài nguyên, Đại học Vinh: Dự án đã chứng minh được cây chanh không hạt phát triển tốt trên địa bàn huyện Đô Lương. Tuy nhiên, Ban quản lý dự án cần hoàn thiện quy trình kỹ thuật chăm sóc, nhất là cắt tỉa cành, cắt tỉa quả, chế độ bón phân,.. hợp lý để hạn chế tối đa chanh ngơ. Cần làm hệ thống tưới cho chanh, thành lập hợp tác xã trồng chanh, khi năng suất ổn định mới xây dựng được thương hiệu. Với chanh không hạt nên định hướng trồng ở đất đồi và thoát nước tốt.

Ông Ngọc Kim Nam - Bí thư Huyện ủy đánh giá cao kết quả của dự án, kết quả mô hình trồng khảo nghiệm chanh không hạt. Để cây chanh không hạt phát triển trên đất Đô Lương, lâu dài thành sản phẩm chiến lược thì trước hết cần quan tâm chăm sóc đúng quy trình. Xây dựng kế hoạch trồng chanh không hạt và đưa vào mô hình vườn mẫu của chương trình nông thôn mới. Có thể nghiên cứu trồng xen chanh không hạt với các loại cây khác. Trên cơ sở lựa chọn vùng đất thích hợp cho cây chanh không hạt huyện cần xây dựng đề án phát triển loại cây trồng đầy tiềm năng này.

Qua tính toán, tổng chi phí cho 2 năm đầu (giai đoạn kiến thiết cơ bản và thu hoạch quả bói) là 116.800.000 đồng, 2 năm tiếp theo chi phí hết 32.400.000 đồng/năm và có thể tăng thêm do khi cây chanh không hạt cao lớn, năng suất cao thì các chi phí vật tư và công lao động nhiều hơn. Theo các tài liệu cũng như kinh nghiệm trồng chanh không hạt đã đi học tập thì năng suất năm thứ 3 có thể đạt 40 – 50 kg, tuy nhiên chỉ tính với 30 kg/cây/lứa với 2 lứa thu hoạch thì có thể cho thu nhập 90.000.000/ha, tương tự với cách tính này thì năm thứ 4 có thể cho thu nhập 120.000.000 đ/ha. Theo đó, ở năm thứ 3 trồng chanh không hạt cơ bản đã bù được lại các khoản chi phí và năm thứ 4 có thể cho lãi 88.400.000 đ/ha.

Việc đưa đối tượng cây ăn quả có múi mới vào trồng giúp người dân có thêm sự lựa chọn trong trồng trọt, phát triển nông nghiệp; giúp chính quyền có thêm đối tượng để xây dựng các đề án trồng trọt, chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Thông qua xây dựng mô hình trồng khảo nghiệm chanh không hạt giúp Trạm Khuyến nông thực hiện một dự án KH&CN, nâng cao trình độ kỹ năng của cán bộ, sẵn sàng tiếp nhận các tiến bộ KH&CN mới; giúp người dân biết áp dụng thêm một số tiến bộ KH&CN vào sản xuất. Trồng khảo nghiệm chanh không hạt ở quy mô trang trại giúp người dân có ý thức về sản xuất hàng hóa, sản xuất có tính chuyên nghiệp. Bước đầu hình thành cho huyện Đô Lương thêm một sản phẩm mới, nếu phát triển tốt thì có thể trở thành sản phẩm chủ lực trong sản xuất nông nghiệp./.

Trung Thành

UBND huyện Đô Lương

 

Tin khác

Tiện ích - Download Tiện ích - Download


Tiện ích - download hết hạn.

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.