Viêm não Nhật Bản - Căn bệnh đáng sợ của trẻ nhỏ trong mùa hè

Trong đợt nắng nóng đầu mùa vừa qua, bệnh nhi trên địa bàn tỉnh tăng đột biến. Tại Bệnh viện Sản nhi Nghệ An, trung bình mỗi ngày có 700-800 bệnh nhi đến khám và hơn 100 trẻ phải nhập viện. So với những thời điểm bình thường hay các tháng mùa lạnh, số lượng bệnh nhi thời điểm này tăng hơn 220%. Thời tiết khắc nghiệt mùa hè cũng là giai đoạn cao điểm của viêm não trong đó có viêm não Nhật Bản. Đây được xem là một trong những bệnh nguy hiểm và gây tỉ lệ tử vong và di chứng cao ở trẻ nhỏ.

Những di chứng này khiến cho người bệnh giảm khả năng giao tiếp, mất khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Đây cũng chính là nỗi lo sợ của gia đình có con nhỏ trong mùa hè.

Viêm não Nhật Bản hay còn gọi là viêm não B, là một bệnh nhiễm khuẩn thần kinh. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, tử vong thường xảy ra trong 7 ngày đầu khi bệnh nhân có hôn mê sâu, co giật và những triệu chứng tổn thương hành não. Những bệnh nhân qua khỏi có thể để lại những di chứng nặng nề mà hay gặp là rối loạn tâm thần, rối loạn vận động.

Mới nắng nóng đầu mùa, bệnh nhi tăng đột biến

Nắng nóng khiến lượng bệnh  nhi tại BV Sản nhi Nghệ An tăng đột biến

1. Phương thức truyền bệnh

Virút gây Viêm não Nhật Bản được truyền sang người qua vết đốt của muỗi  bị nhiễm bệnh, thường là muỗi vằn, chủ yếu là hai loài Culextritaeniorhynchus và Culex vishnui. Chim lội nước là ổ chứa virút chủ yếu trong thiên nhiên và lợn là ổ chứa quan trọng nhất trong súc vật nuôi gần người.

Sự lan truyền virút Viêm não Nhật Bản xảy ra thường gắn liền với sản xuất lúa gạo và thủy lợi. Trong khu vực ôn đới của châu Á, sự lan truyền virút Viêm não Nhật Bản là theo mùa. Bệnh  thường bùng phát  vào mùa hè và mùa thu. Trong vùng cận nhiệt đới và nhiệt đới, sự lan truyền bệnh có thể xảy ra quanh năm, thường có một đỉnh cao trong mùa mưa.

2. Triệu chứng

Ít hơn 1% số người bị nhiễm virút viêm não Nhật Bản biểu hiện bệnh cảnh lâm sàng. Ở những ngườicó các triệu chứng, thời gian ủ bệnh (thời gian từ nhiễm trùng cho đến khi bị  bệnh) thường là 5-15 ngày. Triệu chứng ban đầuthường bao gồm sốt, đau đầu và nôn mửa. Thay đổi tâm trạng, triệu chứng thần kinh, suy nhược, rối loạn vận động  có thể phát triển trong một vài ngày. Động kinhlà phổ biến, đặc biệt là ở trẻ em.

3. Điều trị

Bệnh viêm não Nhật Bản diễn biến theo 3 giai đoạn: Ủ bệnh - Toàn phát - Lui bệnh.

3.1 Thời kỳ ủ bệnh:

Thường kéo dài từ 5 đến 14 ngày, trung bình là 1 tuần. Bệnh thường khởi phát rất đột ngột với sốt cao 39-400C hoặc hơn. Bệnh nhân đau đầu, đau bụng, buồn nôn và nôn. Ngay trong 1-2 ngày đầu của bệnh đã xuất hiện cứng gáy, tăng trương lực cơ, rối loạn sự vận động nhãn cầu. Về tâm thần kinh có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mất ý thức. Ở một số trẻ nhỏ tuổi, ngoài sốt cao có thể thấy đi lỏng, đau bụng, nôn.

3.2 Thời kỳ toàn phát:

Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Thời kỳ này tương ứng với thời kỳ virus xâm nhập vào tế bào não tuỷ gây huỷ hoại các tế bào thần kinh. Bước sang thời kỳ khởi phát các triệu chứng không giảm mà lại tăng lên bệnh nhân đi vào hôn mê sâu dần. Các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật cũng tăng lên như vã nhiều mồ hôi, da lúc đỏ, lúc tái, rối loạn nhịp thở và tăng tiết trong lòng khí quản do vậy khi nghe phổi có thể thấy nhiều ran rít, ran ngáy và cả ran nổ. Mạch thường nhanh và yếu. Thời kỳ toàn phát diễn ra ngắn, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng hôn mê sâu với rối loạn các chức năng sống. Những bệnh nhân vượt qua được thời kỳ này thì tiên lượng tốt hơn. Thời kỳ toàn phát diễn ra ngắn, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng hôn mê sâu với rối loạn các chức năng sống.

3.3 Thời kỳ lui bệnh

Thông thường bước sang tuần thứ 2 của bệnh, bệnh nhân đỡ dần, nhiệt độ giảm từ sốt cao xuống sốt nhẹ và vào khoảng ngày thứ 10 trở đi nhiệt độ trở về bình thường nếu không có bội nhiễm vi khuẩn khác. Bệnh nhân từ hôn mê dần dần tỉnh, và không còn những cơn co cứng, bệnh nhân hết nôn và đau đầu.

Bệnh nhân có thể xuất hiện những biến chứng sớm như: viêm phế quản, viêm phổi hoặc viêm phế quản - phổi do bội nhiễm hoặc viêm bể thận, bàng quang do thông tiểu hoặc đặt sonde dẫn lưu; loét và viêm tắc tĩnh mạch do nằm lâu và rối loạn dinh dưỡng. Những di chứng sớm có thể gặp là bại hoặc liệt nửa người, mất ngôn ngữ, múa giật, múa vờn, rối loạn phối hợp vận động, giảm trí nhớ nghiêm trọng, rối loạn tâm thần.

Từ cuối tuần thứ 2 trở đi là thời kỳ của những biến chứng và di chứng muộn. Những biến chứng muộn có thể gặp là: loét nhiễm trùng, rối loạn giao cảm, rối loạn chuyển hoá. Những di chứng muộn có thể gặp là động kinh, nghe kém hoặc điếc, rối loạn thâm thần…

Không có phương pháp điều trị cụ thể có hiệu quả cho bệnh nhân bị Viêm não Nhật Bản nhưng người bệnh cần phải nhập viện để được chăm sóc hỗ trợ và theo dõi chặt chẽ. Chủ yếu là điều trị triệu chứng, bao gồm chống phù não, an thần chống co giật, kiểm soát nhiệt độ, hỗ trợ tuần hoàn, hô hấp, ngăn ngừa bội nhiễm và dinh dưỡng, chống loét…

4. Biến chứng

20-30% số bệnh nhân có triệu chứng viêm não bị tử vong. Mặc dù một số triệu chứng cấp tính được cải thiện, 30% -50% những người sống sót tiếp tục có biểu hiện rối loạn thần kinh, nhận thức, hoặc triệu chứng tâm thần.

5. Phòng bệnh

Biện pháp phòng bệnh chủ yếu là tiêm phòng vac xin viêm não Nhật Bản. Vac xin được khuyên dùng cho những người du lịch có thời gian lưu trú hơn 1 tháng ở  nông thôn và hơn 12 tháng ở thành phố có dịch Viêm não Nhật Bản lưu hành, không khuyến cáo sử dụng cho trẻ dưới 1 tuổi.

Để phòng bệnh viêm não Nhật Bản cho trẻ, biện pháp tốt nhất là cho trẻ đi tiêm chủng. Việc tiêm được thực hiện 2 lần cách nhau 7-14 ngày, sau đó 1 năm nhắc lại mũi thứ 3, cứ mỗi 3-4 năm tiêm nhắc lại.

Bên cạnh đó, các gia đình nên chú ý cho trẻ ăn uống hợp vệ sinh, nâng cao thể trạng, nằm màn để tránh muỗi đốt, vệ sinh môi trường, diệt muỗi, bọ gậy, phối hợp các biện pháp vệ sinh môi trường,… để phòng ngừa viêm não Nhật Bản cũng như các bệnh viêm não do virus khác./.

Trong đợt nắng nóng đầu mùa vừa qua, bệnh nhi trên địa bàn tỉnh tăng đột biến. Tại Bệnh viện Sản nhi Nghệ An, trung bình mỗi ngày có 700-800 bệnh nhi đến khám và hơn 100 trẻ phải nhập viện. So với những thời điểm bình thường hay các tháng mùa lạnh, số lượng bệnh nhi thời điểm này tăng hơn 220%. Thời tiết khắc nghiệt mùa hè cũng là giai đoạn cao điểm của viêm não trong đó có viêm não Nhật Bản. Đây được xem là một trong những bệnh nguy hiểm và gây tỉ lệ tử vong và di chứng cao ở trẻ nhỏ.

Những di chứng này khiến cho người bệnh giảm khả năng giao tiếp, mất khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Đây cũng chính là nỗi lo sợ của gia đình có con nhỏ trong mùa hè.

Viêm não Nhật Bản hay còn gọi là viêm não B, là một bệnh nhiễm khuẩn thần kinh. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, tử vong thường xảy ra trong 7 ngày đầu khi bệnh nhân có hôn mê sâu, co giật và những triệu chứng tổn thương hành não. Những bệnh nhân qua khỏi có thể để lại những di chứng nặng nề mà hay gặp là rối loạn tâm thần, rối loạn vận động.

Mới nắng nóng đầu mùa, bệnh nhi tăng đột biến

Nắng nóng khiến lượng bệnh  nhi tại BV Sản nhi Nghệ An tăng đột biến

1. Phương thức truyền bệnh

Virút gây Viêm não Nhật Bản được truyền sang người qua vết đốt của muỗi  bị nhiễm bệnh, thường là muỗi vằn, chủ yếu là hai loài Culextritaeniorhynchus và Culex vishnui. Chim lội nước là ổ chứa virút chủ yếu trong thiên nhiên và lợn là ổ chứa quan trọng nhất trong súc vật nuôi gần người.

Sự lan truyền virút Viêm não Nhật Bản xảy ra thường gắn liền với sản xuất lúa gạo và thủy lợi. Trong khu vực ôn đới của châu Á, sự lan truyền virút Viêm não Nhật Bản là theo mùa. Bệnh  thường bùng phát  vào mùa hè và mùa thu. Trong vùng cận nhiệt đới và nhiệt đới, sự lan truyền bệnh có thể xảy ra quanh năm, thường có một đỉnh cao trong mùa mưa.

2. Triệu chứng

Ít hơn 1% số người bị nhiễm virút viêm não Nhật Bản biểu hiện bệnh cảnh lâm sàng. Ở những ngườicó các triệu chứng, thời gian ủ bệnh (thời gian từ nhiễm trùng cho đến khi bị  bệnh) thường là 5-15 ngày. Triệu chứng ban đầuthường bao gồm sốt, đau đầu và nôn mửa. Thay đổi tâm trạng, triệu chứng thần kinh, suy nhược, rối loạn vận động  có thể phát triển trong một vài ngày. Động kinhlà phổ biến, đặc biệt là ở trẻ em.

3. Điều trị

Bệnh viêm não Nhật Bản diễn biến theo 3 giai đoạn: Ủ bệnh - Toàn phát - Lui bệnh.

3.1 Thời kỳ ủ bệnh:

Thường kéo dài từ 5 đến 14 ngày, trung bình là 1 tuần. Bệnh thường khởi phát rất đột ngột với sốt cao 39-400C hoặc hơn. Bệnh nhân đau đầu, đau bụng, buồn nôn và nôn. Ngay trong 1-2 ngày đầu của bệnh đã xuất hiện cứng gáy, tăng trương lực cơ, rối loạn sự vận động nhãn cầu. Về tâm thần kinh có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mất ý thức. Ở một số trẻ nhỏ tuổi, ngoài sốt cao có thể thấy đi lỏng, đau bụng, nôn.

3.2 Thời kỳ toàn phát:

Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Thời kỳ này tương ứng với thời kỳ virus xâm nhập vào tế bào não tuỷ gây huỷ hoại các tế bào thần kinh. Bước sang thời kỳ khởi phát các triệu chứng không giảm mà lại tăng lên bệnh nhân đi vào hôn mê sâu dần. Các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật cũng tăng lên như vã nhiều mồ hôi, da lúc đỏ, lúc tái, rối loạn nhịp thở và tăng tiết trong lòng khí quản do vậy khi nghe phổi có thể thấy nhiều ran rít, ran ngáy và cả ran nổ. Mạch thường nhanh và yếu. Thời kỳ toàn phát diễn ra ngắn, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng hôn mê sâu với rối loạn các chức năng sống. Những bệnh nhân vượt qua được thời kỳ này thì tiên lượng tốt hơn. Thời kỳ toàn phát diễn ra ngắn, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng hôn mê sâu với rối loạn các chức năng sống.

3.3 Thời kỳ lui bệnh

Thông thường bước sang tuần thứ 2 của bệnh, bệnh nhân đỡ dần, nhiệt độ giảm từ sốt cao xuống sốt nhẹ và vào khoảng ngày thứ 10 trở đi nhiệt độ trở về bình thường nếu không có bội nhiễm vi khuẩn khác. Bệnh nhân từ hôn mê dần dần tỉnh, và không còn những cơn co cứng, bệnh nhân hết nôn và đau đầu.

Bệnh nhân có thể xuất hiện những biến chứng sớm như: viêm phế quản, viêm phổi hoặc viêm phế quản - phổi do bội nhiễm hoặc viêm bể thận, bàng quang do thông tiểu hoặc đặt sonde dẫn lưu; loét và viêm tắc tĩnh mạch do nằm lâu và rối loạn dinh dưỡng. Những di chứng sớm có thể gặp là bại hoặc liệt nửa người, mất ngôn ngữ, múa giật, múa vờn, rối loạn phối hợp vận động, giảm trí nhớ nghiêm trọng, rối loạn tâm thần.

Từ cuối tuần thứ 2 trở đi là thời kỳ của những biến chứng và di chứng muộn. Những biến chứng muộn có thể gặp là: loét nhiễm trùng, rối loạn giao cảm, rối loạn chuyển hoá. Những di chứng muộn có thể gặp là động kinh, nghe kém hoặc điếc, rối loạn thâm thần…

Không có phương pháp điều trị cụ thể có hiệu quả cho bệnh nhân bị Viêm não Nhật Bản nhưng người bệnh cần phải nhập viện để được chăm sóc hỗ trợ và theo dõi chặt chẽ. Chủ yếu là điều trị triệu chứng, bao gồm chống phù não, an thần chống co giật, kiểm soát nhiệt độ, hỗ trợ tuần hoàn, hô hấp, ngăn ngừa bội nhiễm và dinh dưỡng, chống loét…

4. Biến chứng

20-30% số bệnh nhân có triệu chứng viêm não bị tử vong. Mặc dù một số triệu chứng cấp tính được cải thiện, 30% -50% những người sống sót tiếp tục có biểu hiện rối loạn thần kinh, nhận thức, hoặc triệu chứng tâm thần.

5. Phòng bệnh

Biện pháp phòng bệnh chủ yếu là tiêm phòng vac xin viêm não Nhật Bản. Vac xin được khuyên dùng cho những người du lịch có thời gian lưu trú hơn 1 tháng ở  nông thôn và hơn 12 tháng ở thành phố có dịch Viêm não Nhật Bản lưu hành, không khuyến cáo sử dụng cho trẻ dưới 1 tuổi.

Để phòng bệnh viêm não Nhật Bản cho trẻ, biện pháp tốt nhất là cho trẻ đi tiêm chủng. Việc tiêm được thực hiện 2 lần cách nhau 7-14 ngày, sau đó 1 năm nhắc lại mũi thứ 3, cứ mỗi 3-4 năm tiêm nhắc lại.

Bên cạnh đó, các gia đình nên chú ý cho trẻ ăn uống hợp vệ sinh, nâng cao thể trạng, nằm màn để tránh muỗi đốt, vệ sinh môi trường, diệt muỗi, bọ gậy, phối hợp các biện pháp vệ sinh môi trường,… để phòng ngừa viêm não Nhật Bản cũng như các bệnh viêm não do virus khác./.

 

Lê Phương (tổng hợp)

 

 

Tin khác

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.