« Quay lại

Một số kết quả đạt được của nhiệm vụ khoa học: Khai thác và phát triển nguồn gen bò u đầu rìu tại tỉnh Nghệ An

Bò U đầu rìu là giống bò có nguồn gốc ở Nghệ An, Hà Tĩnh, là giống vật nuôi quý tại các địa phương vùng bán sơn địa chạy dọc theo sông Lam thuộc các tập trung chủ yếu tại huyện Nam Đàn, Thanh Chương tỉnh Nghệ An, huyện Hương Sơn, Hương Khê, Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh và một số địa phương lân cận.  có màu lông từ vàng đến nâu nhạt, cao khoảng 110-115 cm. Đặc điểm nổi bật là ở con đực có u vai màu hơi đen giống hình cái rìu nên gọi là "u đầu rìu". Mặt thanh, sừng ngắn to ở bò đực, nhỏ ở bò cái; tai nhỏ, thẳng, yếm thẳng và gọn; lông thưa, ngắn và mịn; đuôi dài, chỏm đuôi có màu đen.

Với mục tiêu khôi phục và phát triển giống bò u đầu rìu trở thành vùng hàng hóa tập trung, khai thác, phát triển nguồn gen bò u đầu rìu hiệu quả, cũng như nâng cao năng suất, chất lượng, phát triển nghề chăn nuôi bò u đầu rìu hàng hóa có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương thì việc chọn lọc để tạo ra được đàn hạt nhân có khả năng sản xuất tốt và các quy trình chăn nuôi phù hợp là rất cần thiết. Vì thế, nhiệm vụ khoa học "Khai thác và phát triển nguồn gen bò u đầu rìu tại tỉnh Nghệ An" được triển khai thực hiện.

Nông dân các địa phương vùng bán sơn địa chạy dọc theo sông Lam rất ưa chuộng chăn nuôi bò u đầu rìu, vì lợi ích kinh tế cao

Sau 5 năm triển khai thực hiện, nhiệm vụ khoa học "Khai thác và phát triển nguồn gen bò u đầu rìu tại tỉnh Nghệ An" đã thực hiện được các nội dung đặt ra. Cụ thể:

Đã hoàn thành điều tra bổ sung đánh giá hiện trạng sản xuất và khai thác nguồn gen giống bò u đầu rìu tại huyện Nam Đàn, Thanh Chương, Đô Lương, Nghi Lộc và Anh Sơn với số lượng phiếu điều tra 1350 phiếu. Đã xác định được: bò u đầu rìu chiếm tỷ lệ 17,32% trên tổng đàn, quy mô nhỏ 1-3 con/hộ, được chăm sóc theo phương thức chăn thả kết hợp với bổ sung thức ăn tại chuồng, được nông dân nuôi với mục đích cày kéo, sinh sản và cung cấp thịt. Nguồn thức ăn cho bò u đầu rìu: sử dụng cỏ tự nhiên, cỏ trồng, rơm lúa tươi, cây ngô, cám gạo, ngô và sắn khô. Nguồn thức thức ăn cho bò thiếu vào mùa đông, chưa có phương pháp ủ chua thức ăn và sử dụng tảng đá liếm bổ sung chất khoáng cho bò. Hầu hết chuồng trại nuôi trâu bò được người dân xây dựng hoặc làm kiên cố bằng tre, gỗ, mét... Tại huyện Thanh Chương có 92% chuồng trại kiên cố hoặc bán kiên cố, còn 5-7% nuôi bò u đầu rìu thả rông.

Chọn 2 giống cỏ VA06 và Ghine Monbasa xây dựng 2 mô hình trồng cỏ phục vụ chăn nuôi bò u đầu rìu

Kết luận đàn bò u đầu rìu có những đặc điểm ngoại hình thể chất, sinh trưởng và sinh sản đặc trưng khác biệt so với các giống bò vàng khác của Việt Nam, có kích thước và trọng lượng lớn, thích nghi với điều kiện vùng khí hậu khắc nghiệt núi cao, khó khăn về nguồn thức ăn, phù hợp với sản xuất hàng hóa ở vùng núi, giống nền, nguồn gen cho lai tạo.

Đã xây dựng tiêu chuẩn và quy trình chọn lọc, nhân thuần giống bò u đầu rìu, dễ áp dụng, phù hợp với điều kiện địa phương và đã được nghiệm thu theo quy định. Chọn lọc được các đàn hạt nhân, đàn sinh sản và đàn bò thịt theo các tiêu chuẩn đã xây dựng, đảm bảo các chỉ tiêu vượt trội so đại trà: Đàn hạt nhân: Đã lựa chọn được 10 con trong tổng số 100 con bò đực được bình tuyển trong độ tuổi từ 4,5-6 tuổi, có tính đực hăng và khả năng nhảy tốt. Khối lượng bò đực giống hạt nhân từ 2-3 tuổi đạt 256kg; từ 3-4 tuổi đạt 337kg; từ 4-5 tuổi đạt 363,5kg; trên 5 tuổi (60 tháng) đạt 388,5kg. Đã bình tuyển, chọn lọc 40 bò cái từ 400 con bò cái đem vào đàn hạt nhân (áp lực chọn lọc 1/10) ở độ tuổi sinh sản từ 5-7 tuổi chiếm trên 60%, số bò còn lại ở độ tuổi từ 3-5 tuổi chiếm 30% và 10% số bò từ 2 tuổi. Đàn sản xuất: Đã bình tuyển, chọn lọc từ trên 100 con bò đực để lựa chọn 30 con bò đực sản xuất và trên 300 con bò cái để chọn 120 con bò cái sản xuất. Khối lượng trung bình bò đực giống sản xuất từ 2-3 tuổi đạt 246kg, từ 3-4 tuổi đạt 326,9kg, từ 4-5 tuổi đạt 353,7kg, trên 5 tuổi đạt 378,5kg. Khối lượng trung bình bò cái ở lứa đẻ thứ nhất đạt 200,3kg, ở lứa đẻ thứ 2 đạt 222,0kg, lứa thứ 3 đạt 232,1kg. Đàn bò thịt: Đàn bò thịt được được tuyển chọn từ đàn bê con của các đàn nhiệm vụ và bổ sung từ đàn bò u đầu rìu có trong vùng theo đúng tiêu chuẩn đàn bò thịt đã phê duyệt. Đàn bò thịt từ các bê con sinh ra từ đàn hạt nhân và sản xuất ở 24 tháng tuổi có trọng lượng trung bình đối với bò cái là 225,18kg và bò đực là 240,50kg.

Đồng thời, đã tổ chức nghiên cứu, thí nghiệm để xây dựng thành quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và thú y phòng bệnh cho bò u đầu rìu hạt nhân, đàn bò sinh sản và đàn bò thịt được nghiệm thu phù hợp với điều kiện chăn nuôi ở địa phương.

Với nội dung xây dựng mô hình: Các cá thể trong các đàn được luân chuyển, chọn lọc thường xuyên, đảm bảo chất lượng cao nhất cho các đàn và số lượng đạt ở mức tối đa hoặc cao hơn so với đề cương nhiệm vụ. Mô hình được xây dựng theo quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và thú y phòng bệnh đã xây dựng gồm đàn hạt nhân quy mô 50 con (10 bò đực và 40 bò cái), đàn sản xuất quy mô 150 con có 30 con bò đực và 120 con bò cái và mô hình bò thịt quy mô 257 con.

Qua nghiên cứu, đánh giá sản xuất và chất lượng thịt bò u đầu rìu: Thịt bò u đầu rìu có tỷ lệ các loại thịt thấp hơn các giống bò lai nhưng cao hơn bò vàng và bò H'mông, chất lượng thịt không thua kém các giống bò lai và vượt trội về các loại axit amin. Thịt bò u đầu rìu có tỷ lệ thịt xẻ bò đực và bò cái lần lượt là 44,71% và 42,79%; tỷ lệ độ ẩm trung bình 75,01- 75,83%; tỷ lệ protein 20,85-21,7%; tỷ lệ mỡ 1,32- 2,79%, tỷ lệ tro thô 1,06-1,17%. Thịt bò u đầu rìu rất giàu dinh dưỡng và có đầy đủ các loại axit amin, trong đó có nhiều axit amin thiếu yếu như: Phenyalanine, Lysine, Leucine, Isoleucine, Threonine, Valine, Methionine.

Chọn 2 giống cỏ VA06 và Ghine Monbasa là các giống có khả năng sinh trưởng, phát triển và đạt năng suất tốt, phù hợp với điều kiện Nghệ An. Đã xây dựng được 02 mô hình trồng cỏ phục vụ chăn nuôi bò u đầu rìu với diện tích 15.390m2. Đã chọn được phương pháp ủ chua thức ăn thô xanh cho bò và xây dựng các mô hình bảo quản, chế biến với khối lượng cỏ chế biến bằng phương pháp ủ chua 847kg.

Nhiệm vụ được triển khai đã tạo ra một lượng lớn sản phẩm giống bò u đầu rìu chất lượng thuần chủng, sản phẩm thịt bò chất lượng cao, cung cấp cho thị trường. Góp phần tạo thêm công ăn việc làm, cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống cho người nông dân trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Qua đó, nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa, vai trò và hiệu quả kinh tế mang lại của việc bảo vệ đa dạng sinh học. Đặc biệt trong việc bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen, giống vật nuôi đặc sản bản địa, trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế thế giới. Nhiệm vụ góp phần nâng cao trình độ trong việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất nói chung và chăn nuôi nói riêng, hình thành tập quán sản xuất nông nghịêp theo phương thức sản xuất hàng hóa cho người chăn nuôi trên địa bàn. Đánh giá về chất lượng thịt bò u đầu rìu, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận: Thịt bò u đầu rìu tuy có tỷ lệ các loại thịt thấp hơn các giống bò lai, nhưng lại cao hơn so với bò vàng. Về chất lượng thịt thì bò u đầu rìu không thua kém các giống bò lai và vượt trội về các loại axit amin.

Hiện tại nhóm tác giả đang đề nghị được tiếp tục chọn lọc và cho phép chuyển đàn hạt nhân giống bò U đầu rìu sang nuôi giữ giống gốc và đề xuất triển khai thử nghiệm nhiệm vụ "Khai thác phát triển nguồn gen giống bò u đầu rìu"./.

Lê Phương

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.