Giải pháp thị trường cho mô hình trồng thâm canh Khoai sọ trên địa bàn huyện Kỳ Sơn

Khoai sọ còn là mặt hàng xuất khẩu có giá trị, phục vụ cho ngành công nghiệp chế biến như: khoai chiên, khoai sấy, bột dinh dưỡng trẻ em, chế biến bánh, kẹo, kem,... Bên cạnh đó, với lợi thế sản phẩm dễ vận chuyển, dễ bảo quản, không đòi hỏi kỹ thuật thâm cao lại tương đối phù hợp với tập quán người dân vùng cao. Đây là những yếu tố thuận lợi cho cây khoai sọ phát triển ở miền núi phía Tây Nghệ An. Mặt khác, tiềm năng đất nương rẫy, đất một vụ, đất dốc của vùng còn rất lớn, phát triển cây khoai sọ sẽ góp phần khai thác tiềm năng đất đai và tạo ra sản phẩm có giá trị hàng hoá cao.

        Tại Nghệ An, cây Khoai sọ được trồng chủ yếu ở các huyện miền Tây Nghệ An như Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Kỳ Sơn, Tương Dương và Con Cuông. Diện tích trồng Khoai sọ hàng năm biến động từ 1.200 – 2.500 ha. Tại Kỳ Sơn, toàn huyện có hàng trăm ha, năng suất bình quân biến động từ 5 – 6 tấn/ha, những nơi đất đai màu mỡ đạt 12 – 13 tấn/ha. Tổng sản lượng Khoai sọ đạt gần 1.000 tấn mỗi năm, đem lại nguồn thu rất lớn cho người dân vùng cao. Việc canh tác đối với cây Khoai sọ tương đối đơn giản, theo kết quả điều tra khảo sát của nhóm thực hiện dự án tại Kỳ Sơn (4/2017), sau khi thu hoạch lúa rẫy, rơm rạ của lúa rẫy được để lại để giữ ẩm cho đất. Một số hộ còn bổ sung thêm một số cây phân xanh để che phủ bề mặt đất. Đến tháng 2 – 3 năm sau thì tiến hành lấy giống từ ruộng đã thu hoạch củ cái để trồng và áp dụng kỹ thuật làm đất tối thiểu. Người dân gần như không bón các loại phân hóa học và áp dụng biện pháp tưới tiêu cho cây khoai sọ.

Xuất phát từ những góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng tăng thu nhập và phát triển bền vững vùng cao Nghệ An. Công ty CP Dược liệu Mường Lống triển khai xây dựng mô hình trồng thâm canh cây Khoai sọ trên địa bàn huyện Kỳ Sơn" đồng thời thực hiện giải pháp thị trường cho đầu ra của sản phẩm.

Qua khảo sát cho thấy 3 xã Mường  Lống, Tây Sơn và Huồi Tụ là khu vực núi cao của huyện Kỳ Sơn có điều kiện khí hậu phù hợp bên cạnh đó, các xã này có nền địa chất ổn định, đất đai phì nhiêu màu mỡ rất thuận lợi cho việc nhân giống và trồng thâm canh cây Khoai sọ hướng sản xuất hàng hóa. Hiện nay, diện tích đất trồng ngô có thể chuyển đổi sang trồng Khoai sọ biến động từ 159 – 185 ha, ngoài ra còn có từ 30 – 50 ha diện tích đất màu mỡ được bà con trồng rau, đậu. Vì thế 3 xã được lựa chọn để triển khai xây dựng mô hình. Trên cơ sở đó, có 30 hộ dân thuộc 3 xã Mường Lống, Huồi Tụ và Tây Sơn để tham gia xây dựng mô hình nhân giống và trồng thâm canh cây Khoai sọ.

 

IMG_6200

Điều tra khảo sát, lựa chọn hộ dân có sự tham gia của Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An

Trong khuôn khổ thực hiện các nội dung của dự án, Công ty CP Dược liệu Mường Lống đã chủ động mời các chuyên gia của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc và Trung tâm ứng dụng Tiến bộ KH&CN Nghệ An đào tạo, tập huấn các quy trình kỹ thuật để thực hiện thành công mô hình nhân giống và trồng thâm canh cây Khoai sọ trên địa bàn huyện Kỳ Sơn.

Lớp đào tạo được tổ chức trong 10 ngày rải đều qua 2 năm thực hiện dự án từ tháng 12/2017 đến tháng 10/2019 với 4 đợt cho Chủ nhiệm dự án, 3 cán bộ kỹ thuật của Công ty CP Dược liệu Mường Lống, 1 cán bộ trạm khuyến nông huyện Kỳ sơn và 30 người dân tham gia mô hình với nội dung cụ thể như sau: Quy trình kỹ thuật nhân giống và trồng thâm canh cây Khoai sọ; Quy trình sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh từ phế phụ phẩm nông nghiệp.

Hiện nay, trên địa bàn huyện Kỳ Sơn tồn tại 2 loại giống Khoai sọ là Khoai sọ dọc tím và Khoai sọ dọc xanh. Giống Khoai sọ dọc có khả năng sinh trưởng tốt hơn giống Khoai sọ dọc xanh cả về chiều cao, khối lượng củ và tiềm năng năng suất với năng suất đạt từ 13 – 18 tấn/ha, nếu thâm canh có thể đạt trên 20 tấn/ha. Tuy nhiên, giống Khoai sọ dọc tím có khả năng chịu hạn tốt hơn giống dọc xanh nên giống này vẫn được bà con duy trì trên đồng ruộng với tỷ lệ trồng khoảng 15 – 20% diện tích.

Khoai được trồng với mật độ 35.000 - 38.000 cây/ha, cây cách cây 40 cm, hàng cách hàng 45 -50 cm. Trong năm 2018, xã Tây Sơn trồng 10/01/2018 quy mô 1,2 ha; xã Mường Lống trồng 18/01/2018 quy mô 1,0 ha; xã Huồi Tụ trồng 05/02/2018 quy mô 1,0 ha. Năm 2019: xã Huồi Tụ trồng 01 – 03 tháng 02 năm 2019 tại bản Phà Xắc với quy mô 1,2 ha; xã Mường Lống trồng từ 12 – 15/03/2019 với quy mô 1,0 ha; xã Tây Sơn trồng từ 15 – 18/02/2019 với quy mô 1,2 ha.

Nguồn giống được chọn lọc từ các vườn trồng khoai sọ của người dân tại xã Tây Sơn. Sau đó được vận chuyển về các địa điểm để xây dựng mô hình trồng thâm canh.

Sau 2 năm xây dựng mô hình đã sản xuất được 249.003 củ giống khoai sọ tương ứng 7.670 kg. Khối lượng trung bình mỗi củ giống đạt từ 25 – 40 g/củ. Tổng chi phí đầu tư cho mô hình là 88.150.000 đồng, trong đó chi phí trung gian là 42.300.000 đồng; chi phí lao động là 44.550.000 đồng; chi phí khấu hao là 300.000 đồng; chi khác là 1.000.000 đồng. Mô hình đã đạt được mức tổng thu 168.000.000 đồng. Lợi nhuần từ mô hình là 79.850.000 đồng. Như vậy, mô hình trồng cây Khoai sọ cho hiệu quả kinh tế cao với lợi nhuận đạt gần 80 triệu đồng/ha và hiệu suất sử dụng đồng vốn là 2,97.

Vấn đề được quan tâm đói với các mô hình sản xuất không chỉ là hiệu quả sản xuất mà còn là vấn đề đầu ra của sản phẩm. Đảm bảo được vấn đề thị trường sẽ thục đẩy sản xuất và nhân rộng mô hình, tạo sinh kế bền vững cho bà con dân tộc thiểu số ở Kỳ Sơn. Hiện tại, khoai sọ và các nông sản khác như nếp nương, gà mông... đều chỉ tiêu thụ nhỏ lẻ qua các tiểu thuwong buôn bán tại thị trấn Mường Xén, số hàng đưa xuống Vinh hoặc đi các địa phương khác chủ yếu không đi bằng hệ thống phân phối chuyên nghiệp. Bởi vậy, vấn đề đặt ra là khi mô hình ứng dụng thành công, cá hộ dân nhân rộng mô hình, năng suất sản phẩm tăng thì vấn đề tiêu thụ phải được giải quyết ra sao?

Nói về giải pháp thị trường cho đầu ra của sản phẩm, Th.S Phùng Văn Hào cho biết: Công ty CP Dược liệu Mường Lống là một Công ty thuộc Tập đoàn TH với một hệ thống chuối cửa hàng bán lẻ rộng khắp các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Bên cạnh đó, Công ty đã ký bản ghi nhớ với đơn vị chuyên cung cấp thực phẩm sạch như Chuỗi cửa hàng Bibi Green, Siêu thị đặc sản xứ Nghệ, Công ty CP sản xuất và cung ứng rau quả sạch Quốc tế (FVF) thuộc Tập đoàn TH để đảm bảo đầu ra cho dự án.

Tuy nhiên, hiện này các diện tích trồng khoai sọ đều chưa xây dựng quy trình trồng chuẩn VietGap nên chưa có giấy chứng nhận. Đây là một khó khăn cho khoai sọ nói chung và các loại nông sản nói riêng trong việc bước vào các siêu thị lớn, các chuỗi cửa hàng …

 

Củ Khoai sọ Kỳ Sơn được bày bán tại Chuỗi cửa hàng Bibi Green

 

Khi xây dựng thành công mô hình này đã tạo cho người dân bắt đầu có điều kiện tiếp cận với phương thức trồng trọt có tính khoa học theo hướng thâm canh thay thế cho phương thức trồng quảng canh, nhỏ lẻ và có nhiều rủi ro. Đồng thời tạo cho người dân hăng say lao động. Nâng cao khả năng tiếp cận, tính nhạy bén trong ứng dụng các tiến bộ KHCN vào phát triển cây Khoai sọ của người dân địa phương. Nâng cao kiến thức và phương pháp tiếp cận KHCN của các cán bộ tham gia dự án, tạo đà cho việc tiếp cận và ứng dụng những công nghệ phức tạp hơn trong tương lai.

Nâng cao thu nhập cho người dân, nâng cao hiệu quả sản xuất, qua đó góp phần xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hôi, an ninh quốc phòng trên địa bàn 3 xã vùng biên giới huyện Kỳ Sơn. Tránh hiện tương du canh, du cư và các bất ổn phát sinh. Ngoài ra, người tiêu dùng có cơ hội được sử dụng sản phẩm Khoai sọ an toàn, góp phần cải thiện sức khỏe của cộng đồng./.

Hải Yến

         

 

 

 

Tin khác

Liên kết website Liên kết website

  Cổng Thông tin điện tử  SỞ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ TỈNH NGHỆ AN


Cơ quan chủ quản: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An. 

Số 75 Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An

Điện thoại: 02383.844500 - Fax: 02383.598478

Email: khcn@khcn.nghean.gov.vn


Cơ quan thiết lập: Trung tâm Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Số 75A Nguyễn Thị Minh Khai, TP. Vinh, Nghệ An
Điện thoại: 02383.837448 - 02383566380.   Email: webkhcnnghean@gmail.com
Người chịu trách nhiệm: Võ Hải Quang, Giám đốc TT Thông tin KHCN và Tin học Nghệ An
Giấy phép thiết lập số: 23/GP-TTĐT ngày 28/3/2017 do Sở TT&TT Nghệ An cấp

 

 

@ Ghi rõ nguồn ngheandost.gov.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.